Τρίτη, 22 Μαΐου 2018

ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ "ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Σαράντα χρόνια από τον γνησίως λαϊκό δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι «Για την Ελένη», έργο 38, σε στίχους του Μιχάλη Μπουρμπούλη. Και είκοσι χρόνια από την επανακυκλοφορία σε cd  (LYRA MN 3971, 1998). 
Τα 12 λαϊκά τραγούδια "Για την Ελένη" πρωτοκυκλοφόρησαν σε δίσκο το 1978, με ερμηνευτή τον Στέλιο Μαρκετάκη. Τα είπε και εξαφανίστηκε… Κάποιοι τραγουδιστές του Χατζιδάκι - συνήθως ακατέργαστοι - που σφράγισαν με την ερμηνεία τους κύκλους τραγουδιών, λες και τους κατάπιε η γη… Δεν ξανακούστηκαν… Λες και γεννήθηκαν μόνο για να τραγουδήσουν Χατζιδάκι και μετά …αερικά… Σαν τα πρόσωπα της Χατζιδακικής μυθολογίας. 
Γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις: 
"Η Ελένη είναι ο μύθος για ένα κορίτσι του καιρού μας που έχει χαθεί. Η Ελένη είναι ένα φάντασμα με τη μορφή ενός κοριτσιού, που κάθε τόσο φανερώνεται και χάνεται μέσα από τις βροχές, μέσα από τα σύννεφα και μέσα από τον ήλιο. Η Ελένη, όπως η Μελισσάνθη, η Μάγδα και η Μαριάνθη των ανέμων, ανήκει στην πολύ προσωπική μου μυθολογία. Τα τελευταία χρόνια πολλές φορές σαν είμαι μόνος σκέπτομαι την έννοια κορίτσι να μπλέκεται παράξενα στον μύθο μου και στη ζωή μου. Ίσως γιατί η ηλικία μ' εμποδίζει να δοκιμάσω την απειρία μου σε απομακρυσμένες ή καινούργιες εμπειρίες. Κι έτσι θα μείνω μ' ό,τι θυμάμαι από τον έρωτα συγκεχυμένα και μισά. Με μιαν Ελένη που κάπου στη γη ή μες στην απέραντη οικουμένη έχει ταφεί". 


Λίγα χρόνια αργότερα, το 1985, ο Χατζιδάκις αισθάνεται την ανάγκη να μας δώσει μια δεύτερη και τελική έκδοση του συγκεκριμένου κύκλου τραγουδιών, με εντελώς διαφορετική ενορχήστρωση και με ερμηνεύτρια τη αείμνηστη Μαρία Δημητριάδη. Ο ίδιος εξηγεί: 
"Η καινούργια φωνή της με βοήθησε πολύ να ξαναβρώ την τραγικότητα που επιζητούσα να διαπερνάει τα απλοϊκά από μια πρώτη όψη τραγούδια μου. Νομίζω πως τώρα πια έχω μπροστά μου ένα καινούργιο έργο αποσαφηνισμένο. Και σαν καινούργιο έργο το παρουσιάζω. Μια κι όλοι με ρωτάν: Πού θάψαν την Ελένη, είμαι υποχρεωμένος να τους απαντήσω: «Κάπου στο Άργος, στους αγρούς ή μες στην οικουμένη»."
Και στις δύο εκδόσεις, τα εξώφυλλα είναι έργα του γνωστού ζωγράφου Γιώργου Σταθόπουλου, φίλου και συνεργάτη του Μάνου Χατζιδάκι επί σειρά ετών. Έχω ακόμα στο αρχείο μου τις κασέτες – γιατί κάποτε υπήρχαν κι αυτές… - και των δύο αυτών εκδοχών του έργου. 
Να σημειώσουμε εδώ ότι και η αείμνηστη λαϊκή τραγουδίστρια Αλεξάνδρα ερμήνευσε με τον δικό της τρόπο τα τραγούδια "Για την Ελένη" σε δύο δισκογραφικές εκδόσεις. Τόσο στο δίσκο της "Η Αλεξάνδρα στα λαϊκά του Μάνου Χατζιδάκι", που κυκλοφόρησε τον Μάιο του 1980 όσο και σ' έναν επόμενο, του 1983, με τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι στην πρώτη πλευρά και του Βασίλη Τσιτσάνη στην άλλη. Η Αλεξάνδρα δεν αντιμετώπισε τα τραγούδια ως «κύκλο», αλλά μάλλον μεμονωμένα, χωρίς αυτό διόλου να μειώνει τη δική της λαϊκή ερμηνεία. 
Το ενδιαφέρον, πάντως, είναι πως αυτά "τα απλοϊκά από μια πρώτη όψη τραγούδια", όπως τα χαρακτήριζε ο Χατζιδάκις, έτυχαν μέσα σε λίγα χρόνια, αρκετά διαφορετικών μεταξύ τους, ηχογραφήσεων.



Δευτέρα, 21 Μαΐου 2018

ΣΤΟ ΚΕΛΑΡΙ ΤΟΥ ATHENAEUM ΜΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ


...μετ' έρωτος την φύσιν... 
Μια μουσική παράσταση του Γιώργου Παυλάκου βασισμένη στο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. 
Παρασκευή 25 Μαΐου 2018 στις 21.30 στο Κελάρι Athenaeum 
(Αδριανού 3, Θησείο). 
Αφήγηση: Μάνια Παπαδημητρίου, Ανδρέας Μαυραγάνης
Τραγούδι: Δάφνη Πανουργιά 
Παίζουν οι μουσικοί: 
Νίκος Παραουλάκης - νέυ, ούτι 
Γιώργος Κοντογιάννης - λύρα, κρουστά 
Γιώργος Παναγιωτόπουλος - βιολί 
Αναστάσης Μισυρλής - βιολοντσέλο 
Βαγγέλης Ζωγράφος - Κοντραμπάσο 
Γιώργος Παυλάκος - πιάνο.



Το Πανεπιστήμιο Αγίου Γεωργίου Βηρυτού: νέος άγχος για τον Πατριάρχη Αντιοχείας Ιωάννη


Του Roni Bou Saba 
θεολόγου - φιλολόγου
Είναι γνωστή η διχόνοια που δημιουργείται τεχνηέντως ανάμεσα στους Λιβανέζους και Σύρους ορθοδόξους του Πατριαρχείου Αντιοχείας. Μια διχόνοια που ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιωάννης φέρεται να την εντείνει - έστω άθελά του - με κάποιες κινήσεις του. Χαρακτηριστική σ’ αυτή την κατεύθυνση ήταν η προ ημερών παραβίαση των ιερών κανόνων με την μετάθεση του εξαδέλφου του από την Αργεντινή στην Μητρόπολη Όρους Λιβάνου, μιας που, μεταξύ άλλων, τυγχάνει να είναι λιβανέζος. 
Ωστόσο η κίνηση αυτή δεν ήταν η μόνη. Ο Πατριάρχης Ιωάννης, όπως έχει διαδοθεί ευρέως, βρίσκεται σε σύγκρουση με τον μητροπολίτη Βηρυτού Ηλία για το θέμα ίδρυσης πανεπιστημίου στην επαρχία του και πρωτεύουσα του Λιβάνου. Ο Πατριάρχης φέρεται να θεωρεί ότι η ίδρυση πανεπιστημίου σε λιβανέζικη επαρχία είναι μια πράξη που υπονομεύει τη θέση του πατριαρχικού πανεπιστημίου του Μπαλαμάντ, με την προσέλκυση καθηγητών και στελεχών στο νέο πανεπιστήμιο. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, επισκέφθηκε ο ίδιος τον Πρόεδρο του Λιβάνου για να του ζητήσει να αναβάλει την παροχή άδειας ίδρυσης και λειτουργίας του νέου πανεπιστημίου. 
Τελικά όμως, η Κυβέρνηση του Λιβάνου στην συνεδρίασή της στις 16 του τρέχοντος μηνός Μαΐου, αποφάσισε να μην εισακούσει τον Πατριάρχη και να ικανοποιήσει το αίτημα του μητροπολίτη Βηρυτού, ο οποίος διαθέτει ένα μεγάλο δίκτυο σχέσεων με τους παράγοντες της χώρας και φημίζεται για τις διοικητικές του ικανότητες με τα αναρίθμητα εκπαιδευτικά και φιλανθρωπικά ιδρύματα που διοικεί. Το πανεπιστήμιο του Αγίου Γεωργίου στη Βηρυτό είναι πλέον πραγματικότητα, και μάλιστα με μεγάλη πολιτική και λαϊκή υποστήριξη. 


Αυτή η απόφαση της Κυβέρνησης του Λιβάνου έβαλε τέλος στις δημόσιες τοποθετήσεις των ορθοδόξων βουλευτών και υπουργών γύρω από το ζήτημα αυτό και …πέταξε την μπάλα στους κόλπους της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου. Πράγμα που σημαίνει ότι όποιος μητροπολίτης θελήσει - από εδώ και στο εξής - θα μπορέσει θεωρητικά να καταθέσει άδεια ίδρυσης πανεπιστημίου στην επαρχία του και να του δοθεί, αν τηρηθούν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για το κύρος και τη ισχύ που απολάμβανε ως τώρα το μόνο ορθόδοξο πανεπιστήμιο στον Λίβανο. 
Ο Πατριάρχης Ιωάννης καλείται να αντιμετωπίσει νέα ρωγμή στη σχέση του με τους Λιβανέζους, τους οποίους αφήνει να καταλάβουν ότι τους απομακρύνει από τη στελέχωση της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου, προτιμώντας μέλη της παλιάς αδελφότητας που ηγείτο ως καθηγούμενος. Αν δεν λάβει τα μέτρα του, το νέο πανεπιστήμιο μπορεί να είναι δούρειος ίππος της διχοτόμησης του Πατριαρχείου Αντιοχείας. Οι υποστηρικτές του νέου πανεπιστημίου δεν λένε ρητά κάτι τέτοιο, αλλά ορισμένοι εξ αυτών υπήρξαν πρωτεργάτες μιας προσπάθειας διχοτόμησης ήδη επί των ημερών του μακαριστού Πατριάρχη Ιγνατίου και μπορεί να οδηγήσουν τα πράγματα στην ίδια παλαιά κατεύθυνση. Η θέση του Πατριάρχη Ιωάννη δεν φαίνεται αξιοζήλευτη με αυτό το άγχος να προστίθεται στους ώμους του και οι καιροί απαιτούν σύνεση.

Κυριακή, 20 Μαΐου 2018

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Δρ. Αλέξανδρος Κ. Παπαδερός 
Ομιλία κατά την τελετή μνήμης 
στο Γερμανικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο στό Μάλεμε, 
20.05.2018
*** 
Ανταποκρινόμενος σε ευγενική πρόσκληση της Πρεσβείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη χώρα μας, βρίσκομαι σήμερα σε αυτή τη θέση, όπου είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε και να ακούμε τον μακαριστό Νικόλαο Κοπάση. 
Ευχαριστώ την Εξοχότητά σας κ. Πρέσβη Jens Plötner, και εσάς κ. Ακόλουθε Άμυνας Συνταγματάρχα Frank Kammerer για την εμπιστοσύνη και την τιμή. 
Εξοχότατοι, αιδεσιμότατοι, Κυρίες και Κύριοι! 
Τολμώντας μια θεολογική προσέγγιση της σημερινής τελετής, σας καλώ να τη φανταστούμε ως ΣΥΝΑΞΗ ΨΥΧΩΝ χιλιάδων νεκρών που αναπαύονται δίπλα μας και εκείνων του Συμμαχικού Νεκροτα-φείου της Σούδας, των θυμάτων του πολέμου σε διάσπαρτα κοιμητήρια όλης της Κρήτης, προσέτι δε και εκείνων των Κρητών, για τους οποίους δεν χρειάσθηκε τάφος στα ξένα. 
Είναι φέτος το 77ο έτος από τη Μάχη της Κρήτης. Διερωτώμαι: Ἔχει μήπως κάτι ιδιαίτερο να μας πει αυτό το χρόνο ο αριθμός 77; 
Μια φορά πλησίασε ο Πέτρος τον Ιησού και τον ρώτησε: “Κύριε, πόσες φορές θα σφάλει σ' εμένα ο αδερφός μου και θα τον συγχωρήσω; Ως εφτά φορές;” Του λέει ο Ιησούς: “Δε σου λέω ως εφτά, αλλά ως εβδομήντα φορές εφτά.” (Ματθ. 18, 21-22). Δηλαδή αδιαλείπτως! 
Μεγάλη είναι η αρετή της προσευχής για άλλους. Ιερό το μυστήριο της συγχώρησης. Γι' αυτήν επικαλούμεθα τη χάρη και το έλεος του Θεού. 
Απέναντί μας βρίσκεται η Μονή Γωνιάς, η οποία φιλοξένησε επί χρόνια τις οστεοθήκες των εδώ αναπαυομένων ανθρώπων. 
Δίπλα στο Μοναστήρι είναι η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης. Πολλά από τα προγράμματα αυτού του Ιδρύματος αποβλέπουν στη θεραπεία της μνήμης και στην καταλλαγή των λαών μας, καθώς και στη δημιουργική συνεργασία μας προς οικοδομή και στερέωση του κοινού μας “οίκου”, που ονομάζεται ΕΥΡΩΠΗ και έχει ως κοιτίδα του πολιτισμού της την Κρήτη. 


Oι τελετές μνήμης τον Μάϊο του 1991, 50 χρόνια από τη Μάχη της Κρήτης, είχαν δυο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία θα ήθελα να υπενθυμίσω με λίγα λόγια. 
Πρῶτον: Ο τότε Πρωθυπουργός μας Κώστας Μητσοτάκης, με συνηγορία και της Ακαδημίας μας, προσκάλεσε στην Κρήτη για τις τελετές αυτές τον Ομοσπονδιακό Καγκελάριο Helmut Kohl.
Δεύτερον: Στα πλαίσια των τελετών μνήμης οργανώσαμε τότε στην Ορθόδοξο Ακαδημία τη ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΖΩΗ. Προσκαλέσαμε και ήρθαν επίσημοι εκπρόσωποι των Εκκλησιών Κρήτης, Ελλάδος, Κύπρου, Αγγλίας, Αυστραλίας, Νέας Ζηλανδίας, της Καθολικής και της Ευαγγελικής Εκκλησίας της Γερμανίας. 
Από τη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΖΩΗ, την οποίαν εξέδωσε η Διάσκεψη εκείνη, αναφέρω συνοπτικά μόνο τις ακόλουθες 4 διακηρύξεις: 
Πρώτον: Η Διάσκεψή μας δεν είχε την πρόθεση να δικάσει το παρελθόν και τους κατ' άνθρωπον συντελεστές του. Η Ιστορία γράφεται και ερμηνεύεται από τους ανθρώπους, υπόκειται όμως στην έσχατη κρίση του Θεού...
Δεύτερον: Καταδικάζομε ιδεολογίες όπως ο ναζισμός, ο φασισμός και κάθε άλλη μορφή ολοκληρωτικών συστημάτων. 
Τρίτον: Χωρίς δικαιοσύνη, σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εφαρμογή των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών..., θα είναι μάταιος ο όποιος μόχθος και ο όποιος σχεδιασμός και συνασπισμός για την ειρήνη και τη ζωή ... 
Τέταρτον: Γνωρίζομε πως η αλήθεια συντηρεί τη μνήμη. Η αλήθεια ενθυμείται και δεν αποσιωπά.
Στην τελευταία αυτή επισήμανση επιτρέψατε να προσθέσω μια πληροφορία, η οποία αρμόζει νομίζω να ακουσθεί αυτή την ώρα σε τούτο τον τόπο. Έχω προτείνει να κάνουμε επιτέλους δύο πράγματα:
Πρώτον, να ανακηρυχθεί σε εθνικό διατηρητέο Μνημείο το κτηριακό συγκρότημα της φυλακής της Αγυιάς. 
Δεὐτερον, να διαμορφωθεί στο ίδιο αυτό συγκρότημα το ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ. 
Και για τις δύο προτάσεις έχουν δρομολογηθεί οι αναγκαίες διαδικασίες. 
Κάθε καλή ιδέα είναι ευπρόσδεκτη!
Aν μνήμη και αλήθεια συμπορπατούν, συμπορεύεται η ελπίδα. 
Σας ευχαριστώ!

Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

Γιώργος Κοζίας: ΣΤΟ ΒΑΡΑΘΡΟ ΠΟΥ ΧΑΣΚΕΙ

Ο άγγελος του Κώστα Αριστόπουλου από την ταινία Κρανίου Τόπος, 1973

Γιώργος Κοζίας
ΣΤΟ ΒΑΡΑΘΡΟ ΠΟΥ ΧΑΣΚΕΙ 

Τώρα ανεμίζουν οι σημαίες των προγόνων 
κι ο άγγελος με τα χρυσά στεφάνια αναγγέλλει: 

«Ενθάδε κείτονται στρατιές οι ξεχασμένοι 
σχιζοφρενείς, πεφωτισμένοι, αγύρτες 
στους τύμβους του Κεραμεικού 

και στο Δημόσιο Σήμα χάσκει 
της ωραίας Ελένης το άδειο φουστάνι 
κι η απαστράπτουσα Ferrari της μαντάμ Εκάλης». 

Στα Ηλύσια Πεδία 
τραγουδούν οι απελπισμένοι: 
«Όλη δόξα, όλη χάρη. 
Ίτε έθνη ηλιθίων, ίτε παίδες των αθλίων!». 

Ενθάδε κείτονται 
συντρίμμια τύμπανα θριάμβου. 
Γελάει η Λήθη καλά συγκερασμένη… 

-Φίλε, τις πικροδάφνες μη μαδάς, κρούε την λύρα! 

* Πολεμώντας υπό σκιάν...Ελεγεία και σάτιρες, Γιώργος Κοζίας, Περισπωμένη, 2017 

"ΠΑΤΡΩ" ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ - ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ: ΤΟ "ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ" ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ


To βιβλίο - σταθμός για την Πάτρα, με τίτλο: «Πατρώ, Ἡ πόλις τῶν πολλαπλῶν ἱστορικῶν ἐπιπέδων, Μιά πολεοδομική καί ἀρχιτεκτονική ἀνάγνωση» της αρχιτέκτονος και πολεοδόμου Χαράς Γιαννοπούλου - Παπαδάτουπαρουσιάστηκε το Σάββατο 24 Μαρτίου 2018, σε εκδήλωση στην αίθουσα του Τ.Ε.Ε. Δυτικής Ελλάδας επί της οδού Τριών Ναυάρχων, στην Πάτρα. 
Η εκδήλωση - παρουσίαση του πολύτιμου αυτού πονήματος, συνδιοργανώθηκε από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Νομού Αχαΐας (ΣΑΝΑ) και το ΤΕΕ - Τμήμα Δυτικής Ελλάδας.
Παρουσιάζουμε στη συνέχεια τις ομιλίες της βραδιάς, καθώς και το βίντεο της εκδήλωσης. 



Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018

Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ


Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 
Η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ στην ιστοσελίδα της δημοσίευσε σχόλιο (15-5-2018) με τίτλο: Αήθης επίθεσις εις την αδελφότητα «Σωτήρ». Έτσι εξέλαβε η εφημερίδα την απάντησή μου στο περιοδικό «Σωτήρ» για κείμενο που αφορούσε στον μακαριστό Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα. 
Έγραψε ο συντάκτης του Ο.Τ.: «Ο κ. Π. Ανδριόπουλος εδημοσίευσε κείμενον εις την ιστοσελίδα του «Ιδιωτική Οδός» της 26ης Απριλίου 2018, εις την οποίαν επικρίνει με απαράδεκτον τρόπον και ύφος το εκλεκτόν περιοδικόν της εγκρίτου αδελφότητος «Σωτήρ». Αι κραυγαί να τεθούν εις την άκρην και ο κ. Ανδριόπουλος να απαντήση με επιχειρήματα εις όσα καταμαρτυρούνται δια τον κυρόν Αθηναγόραν, ο οποίος συνετάραξε την Ορθόδοξον Εκκλησίαν. Παραθέτομεν απόσπασμα, δια να κρίνουν οι ίδιοι οι αναγνώσται:…» 
Και παρατίθεται ένα απόσπασμα του κειμένου μου, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ
Όλοι αυτοί οι «κύριοι» οι οποίοι σφυροκοπούν ανελέητα τον μακαριστό Πατριάρχη Αθηναγόρα, προσκομίζοντας και διάφορα «αποδεικτικά» στοιχεία, μας προκαλούν να «απαντήσουμε με επιχειρήματα», υπονοώντας πως δεν έχουμε και ως εκ τούτου μπορούν να πανηγυρίζουν γιατί μας «κατετρόπωσαν»!
Δεν συνηθίζω να απαντώ σε ανάλογες προκλήσεις - Γκοτσοπουλικού τύπου - αλλά αυτή τη φορά κρίνω σκόπιμο να υπενθυμίσω στην Αδελφότητα Θεολόγων «Ο Σωτήρ», την θέση του πρύτανη της Αδελφότητας, αειμνήστου καθηγητού Παναγιώτη Τρεμπέλα, έναντι του Πατριάρχου Αθηναγόρα.



Την άποψη του αυτή ο Π. Τρεμπέλας διατύπωσε σε ένα άρθρο του στο «The Orthodox Observer”, το 1966, με τίτλο «Athenagoras the Liberal”. Το άρθρο παρουσιάζει αναλυτικά ο καθηγητής Γεώργιος Γαλίτης, στο κείμενό του «Παναγιώτης Τρεμπέλας: ο Οικουμενικός Διδάσκαλος», το οποίος δημοσιεύθηκε στον 1ο τόμο της σειράς «Θεολογικές προσωπογραφίες», που εκδίδει η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, με τίτλο: «Παναγιώτης Ν. Τρεμπέλας: μεταξύ παράδοσης και ανανέωσης, μεταξύ επιστήμης και ιεραποστολής» (Εκδοτική Δημητριάδος, Βόλος 2016). 
Στο κείμενό του ο Π. Τρεμπέλας δεν διανοείται να αποκαλέσει τον Πατριάρχη Αθηναγόρα «μασώνο», «πνευματιστή», «θεοσοφιστή» κ.α τερατώδη, τα οποία ενστερνίζονται και διαδίδουν οι τάχα και επίγονοί του. Γράφει με σύνεση και ρεαλισμό για τον Πατριάρχη που «συνέβαλε τα μέγιστα στην οικουμενική κίνηση» (θετική αποτίμηση) και σίγουρα «δεν είναι μια κοινή προσωπικότητα».
Παραθέτουμε στη συνέχεια το σχετικό κείμενο το καθηγητή Γ. Γαλίτη, για να …θυμηθούν οι «Σωτηρικοί» τι έλεγε ο εκ των κόλπων τους μεγάλος θεολόγος Π. Τρεμπέλας. Καλό θα ήταν να τον μιμηθούν έστω και τώρα...

ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ


ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΝΤ. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ 
ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ 
«Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ» 
Μουσική Βιβλιοθήκη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 
(16 ΜΑΪΟΥ 2016) 

Αγαπητοί φίλοι, 
Εκ μέρους των διοργανωτών της αποψινής εκδήλωσης, του Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών του κ. Θωμά Ταμβάκου, του Καλλιτεχνικού Συνόλου «Πολύτροπον», του οποίου είμαι υπεύθυνος και του Κέντρου Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας, σας καλωσορίζω σ’ αυτή την σύναξη μνήμης και τιμής στον Λυκούργο Αγγελόπουλο. 
Αποφασίσαμε να εστιάσουμε σε μιαν όχι και τόσο γνωστή – ευρύτερα τουλάχιστον - πτυχή της μουσικής προσωπικότητας του Λυκούργου Αγγελόπουλου, αυτήν του ερμηνευτή έργων σύγχρονης μουσικής. Μια πολύ σημαντική – τελικά – πλευρά της μουσικής του υπόστασης, που, όπως θα αποδειχθεί, πιστεύουμε από την αποψινή βραδιά, είναι και μοναδική! 
Είναι γνωστό ότι κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου, κυριαρχεί το αίτημα για τον προσδιορισμό της «ελληνικότητας», που έθεσε η γενιά του ’30. Έτσι, αναπτύσσεται το κατάλληλο έδαφος για να «ανθίσει» η "Εθνική Μουσική Σχολή" υπό την ηγεσία του Μανόλη Καλομοίρη. 
Όταν ο Μανώλης Καλομοίρης το 1920, ενσωμάτωνε στο τέταρτο μέρος της περίφημης «Συμφωνίας της Λεβεντιάς», το «Τη Υπερμάχω» 
Όταν ο Μάριος Βάρβογλης έγραφε το «Πρελούντιο και φούγκα πάνω σε βυζαντινό θέμα για εκκλησιαστικό όργανο» 
Όταν ο Αιμίλιος Ριάδης συνέθετε «Τα Εγκώμια» (από την Ακολουθία της Μ. Παρασκευής, για μεικτή χορωδία) 
Όταν ο Πέτρος Πετρίδης, μέσα στην Κατοχή έγραφε τις παραλλαγές πάνω στα θέματα "Κύριε των Δυνάμεων" και "Χριστός ανέστη" για ορχήστρα εγχόρδων 
Όταν ο Αντίοχος Ευαγγελάτος έγραφε την σπουδαία "Βυζαντινή μελωδία" του για έγχορδα το 1936 – πριν ακριβώς 80 χρόνια, 
Όλοι αυτοί οι αξιόλογοι συνθέτες δεν είχαν φανταστεί ότι μετά από αυτούς θα ερχόταν μια άλλην «Εθνική» Μουσική Σχολή, η οποία θα χρησιμοποιούσε το βυζαντινό και παραδοσιακό μέλος με τελείως διαφορετικό προσανατολισμό και περιεχόμενο. 
Η Μεγάλη Ιδέα έχει πεθάνει πια. Η αναζήτηση της ελληνικότητας, όπως εκφράστηκε από την γενιά του ’30, έχει ατονήσει. 
Κι όμως, στο χώρο της σύγχρονης μουσικής κάτι καινούργιο και πολύ σημαντικό γεννιέται κατά τη δεκαετία του ’60. 
Νέοι συνθέτες, με βαθιά παιδεία, οι οποίοι αντιτίθενται – θα λέγαμε – ιδεολογικά και μουσικά στην Εθνική Μουσική Σχολή, εισάγουν στην μουσική έκφραση μια άλλη γλώσσα. Μια γλώσσα που χρησιμοποιεί σύγχρονα μουσικά ιδιώματα: ηλεκτρονική μουσική, διάφωνα διαστήματα, μικροδιαστηματική ποικιλία, πρωτότυπους συνδυασμούς ηχητικών όγκων και μουσικών οργάνων, δίνει έμφαση στον αυτοσχεδιασμό και δεν διστάζει να έρθει σε ρήξη με τις αισθητικές προτιμήσεις του πολύ κόσμου, ο οποίος αρέσκεται σε πιο συμβατικά ακούσματα. Έχουμε, λοιπόν, αναζητήσεις γύρω από την ανανέωση του ηχοχρώματος, εκμετάλλευση των δυνατοτήτων της ανθρώπινης φωνής με εντελώς νέους τρόπους, συγκερασμό δωδεκάφθογγου και σειραϊκού συστήματος, σε διάφορες μορφές. 
Εδώ τα στοιχεία πολυφωνίας που υπάρχουν δεν είναι μια πολυφωνία δυτικότροπη, αλλά μια ετεροφωνία, όπως αυτή υπάρχει στην ελληνική μουσική παράδοση. 
Συνθέτες που όλοι σήμερα γνωρίζουμε και τιμούμε – Γιάννης Χρήστου, Θόδωρος Αντωνίου, Μιχάλης Αδάμης, Δημήτρης Τερζάκης, Στέφανος Βασιλειάδης, Κυριάκος Σφέτσας κ.α. – επέλεξαν έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο από αυτόν της Εθνικής Μουσικής Σχολής για να αναζητήσουν και να επανεκφράσουν την ελληνικότητα, με διεθνείς – θα έλεγα – μουσικούς όρους. 
Μη ξεχνάμε ότι οι πρωτεργάτες της εισαγωγής και ανάπτυξης της ηλεκτρονικής μουσικής στην Ελλάδα είναι ο Μιχάλης Αδάμης, ο Γιάννης Χρήστου και Θόδωρος Αντωνίου. 
Αυτοί οι συνθέτες δανείζονται στοιχεία και από την βυζαντινή παράδοση και τα ενσωματώνουν στην δική τους δημιουργία με τρόπο ολότελα σύγχρονο και πρωτοποριακό. 
Ο Μιχάλης Αδάμης μας δίνει σε ένα κείμενό του τις προγραμματικές αρχές, θα λέγαμε, του εγχειρήματός του: 
«Με τα έργα μου επιχείρησα να διαμορφώσω έναν τρόπο του συνθέτειν στον οποίο αρχές, αισθητικές αντιλήψεις, συνθετικές ιδέες και μορφολογικά στοιχεία της Βυζαντινής Μουσικής και της Δημοτικής… αντιμετωπίζονται ξανά, με καινούργια μάτια, και μεταμορφώνονται μέσα στη σύγχρονη μουσική σκέψη και πραγμάτωση». 
Και πραγματικά ο Αδάμης χρησιμοποίησε ένα ευρύ φάσμα μέσων για να εξυπηρετηθεί ένα πλήθος επιμέρους στόχων και στη συνθετική διαδικασία ενέχεται η χρήση πολλών δομικών στοιχείων από τον πυρήνα της Βυζαντινής Μουσικής με έμφαση στην λειτουργική τους αξία. 
Και κάπου εκεί εμφανίζεται ένας ψάλτης, ο Λυκούργος Αγγελόπουλος, ο οποίος αναδεικνύεται ιδανικός εκφραστής συνθέσεων αυτών των δημιουργών και αποτελεί ταυτόχρονα και πηγή έμπνευσής τους για την δημιουργία νέων έργων. 
Έργων που κάνουν και διεθνή καριέρα, καθώς παρουσιάζονται σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις και γίνονται με ενθουσιασμό δεκτά από το ξένο κοινό, το οποίο αναγνωρίζει στα έργα αυτά στοιχεία της σύγχρονης διεθνούς μουσικής πρωτοπορίας, συνταιριασμένα όμως έντεχνα, με στοιχεία της βυζαντινής μουσικής παράδοσης, κι αυτό είναι κάτι καινούργιο. 


Τα έργα που γράφονται με ερμηνευτή ή για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο, είναι δημιουργίες δύσκολες, απαιτητικές και γι’ αυτό απαιτούν μιαν ολωσδιόλου διαφορετική προσέγγιση από το κοινό. 
Αξίζει να σημειωθεί πως τα έργα του Αδάμη, Μοιρολόι, Κράτημα και Τετέλεσται γράφτηκαν την διετία 1970-71, και κάποια παρουσιάστηκαν και στις περίφημες Εβδομάδες Σύγχρονης Μουσικής που πραγματοποιούνταν τότε στην Αθήνα και – επιτρέψτε μου να πω – ότι ήταν μια πράξη ύψιστης αντίστασης στην τότε Χούντα, η οποία μάλλον δεν καταλάβαινε τι πρωτοπορία συντελούνταν ερήμην της στην πρωτεύουσα. Αν είχε ιδέα των συγκεκριμένων έργων πιστεύω ότι θα τα απαγόρευε ως αναρχικά – τουλάχιστον – ακούσματα. 
Να πούμε εδώ, ότι ο Μιχάλης Αδάμης εισήγαγε τον ψάλτη ως σολίστα σε έργα σύγχρονης μουσικής. Όπως ο ίδιος ο συνθέτης έχει γράψει: «ο ψάλτης σε μερικά έργα τραγουδάει με τον παραδοσιακό τρόπο, σε άλλα η τεχνική του προωθείται πέρα από την οικεία ψαλτική πρακτική». Ο Στέφανος Βασιλειάδης έχει πει ότι το «Κράτημα» του Αδάμη είναι μια πρόταση δημιουργικής χρήσης της παράδοσης στον σημερινό μας κόσμο. 
Όμως, εδώ πρέπει να επισημάνουμε και το τι τραγούδησε ο Λυκούργος, από πλευράς κειμένων: 
Το Μοιρολόι στη μνήμη του Γιάννη Χρήστου, βασίζεται σε ένα παραδοσιακό ελληνικό μοιρολόι. Και εδώ επιτρέψτε μου μια μικρή παρέκβαση: Ο Λυκούργος Αγγελόπουλος μου είχε πει ότι συμμετείχε στις πρόβες με την Χορωδία του Φεστιβάλ Αθηνών, υπό την αείμνηστη Έλλη Νικολαϊδου, για το ανέβασμα του περίφημου έργου του Γιάννη Χρήστου «Πύρινες Γλώσσες», το 1964. Και μάλιστα παρουσία του συνθέτη. Κι αυτό ήταν μια καθοριστική εμπειρία για εκείνον και την σχέση του με την σύγχρονη μουσική. Έμελλε – έξι χρόνια μετά – ο Λυκούργος Αγγελόπουλος να τραγουδήσει το Μοιρολόι του Μιχάλη Αδάμη, έργο που αποτέλεσε και την απαρχή της συνεργασίας Αδάμη – Αγγελόπουλου και ήταν αφιερωμένη στην μνήμη του Γιάννη Χρήστου, ο οποίος τόσο αδόκητα έφυγε το Γενάρη του 1970. Φέτος, συμπληρώθηκαν, στις 8 Ιανουαρίου, 90 χρόνια από την γέννηση του Γιάννη Χρήστου. 
Επιστρέφοντας, στα κείμενα που ερμήνευσε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος: 
Το «Κοντάκιον» τού Θόδωρου Αντωνίου σε κείμενο τού Ρωμανού τού Μελωδού. Τα Βυζαντινά Πάθη, το Τετέλεσται και η Θεοπτία του Αδάμη, τα Πάθη του Τερζάκη, το ορατόριο «Μηνί τω Οκτωβρίω» του Γιώργου Κυριακάκη, πάνω σε βιβλικά, υμνολογικά και πατερικά κείμενα. Το «Κράτημα» και το «Ροδανόν» του Αδάμη, πάνω στις άσημες λέξεις που συνιστούν τα βυζαντινά κρατήματα, τα οποία ο Αδάμης χαρακτήριζε ως την απόλυτη μουσική των Βυζαντινών. Οι Νόμοι του Τερζάκη σε κείμενα του Ηράκλειτου. Η Litourgia Profana του Τερζάκη σε κείμενα Σαπφούς, κείμενα από την «Αιγυπτιακή Βίβλο των Νεκρών» και το «Άσμα Ασμάτων» της Παλαιάς Διαθήκης, σε γερμανική μετάφραση του Λούθηρου. Το «Ερωτικό Τραγούδι» του Κυριάκου Σφέτσα σε ποίηση Μακηδόνιου Ύπατου, Θεσσαλονικέα ποιητή στην εποχή τού Ιουστινιανού. Το ποίημα περιλαμβάνεται στην «Παλατινή Ανθολογία», σε μετάφραση Ανδρέα Λεντάκη. 
Τόσο για τους συνθέτες τους οποίους προμνημονεύσαμε όσο και για τον Λυκούργο Αγγελόπουλο η ελληνική παράδοση, η ελληνική μουσική, ο έλλην λόγος είναι ενιαία υπόθεση και συνέχεια. Εδώ δεν υπάρχουν μανιχαϊστικές αντιλήψεις. Γι’ αυτό και Λυκούργος Αγγελόπουλος έβαλε στα προγράμματα των συναυλιών της χορωδίας που ίδρυσε και διηύθυνε επί 36 χρόνια, της περιώνυμης Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, και αρχαιοελληνικά μέλη και μέλη από την έρευνα και σύγχρονη μουσική.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα δύο συναυλίες της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας στην Επίδαυρο: Η μία με τίτλο «Από την Βυζαντινή Μουσική στην σύγχρονη» και η άλλη «Αρχαία Ελληνική και Βυζαντινή Μουσική». Η δεύτερη αυτή συναυλία ηχογραφήθηκε και κυκλοφόρησε σε κασέτα και αργότερα σε cd. 
Αυτή την πρακτική υιοθέτησε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος εξ αρχής: Την πρώτη επίσημη εμφάνισή της, η χορωδία, την πραγματοποίησε στις 12 Δεκεμβρίου του 1977 στην Beethovenhale της Βόννης, σε μια συναυλία με μικτό πρόγραμμα. Στο πρώτο μέρος της συναυλίας η ΕΛ.ΒΥ.Χ. έψαλλε μια εκλογή Χριστουγεννιάτικων ύμνων, ενώ στο δεύτερο μέρος έγινε η α’ παγκόσμια παρουσίαση του έργου του Δημήτρη Τερζάκη “Λειτουργία Προφάνα” με σολίστ τον Λ. Αγγελόπουλο. 
Την πρακτική αυτή εξακολούθησε μέχρι και πρόσφατα ο Λυκούργος Αγγελόπουλος (2008) όταν με την ΕΛΒΥΧ, παρουσίασε σε δύο συναυλίες στην Ιταλία, στο φεστιβάλ του Μουσικού Σεπτεμβρίου σε Μιλάνο και Τορίνο, το έργο του Σωτήρη Φωτόπουλου Ωδή Α’, υπό την διεύθυνση του μαέστρου Τάσου Συμεωνίδη και στο δεύτερο μέρος μέλη από την έρευνα και βυζαντινούς ύμνους. 
Και εδώ πρέπει να πούμε ότι ο Λυκούργος Αγγελόπουλος είναι ο πρώτος ψάλτης ο οποίος ερμήνευσε ως σολίστ τόσα πολλά έργα σύγχρονης μουσικής και ο πρώτος – άραγε και ο τελευταίος; - χοράρχης Βυζαντινής Χορωδίας του οποίου η χορωδία συμμετείχε, εξ αιτίας του, σε έργα σύγχρονης μουσικής, που γράφτηκαν γι’ αυτήν, όπως το «Ροδανόν» του Αδάμη, το «Μηνί τω Οκτωβρίω» του Κυριακάκη, «Η Ωδή Α’» του Σωτήρη Φωτόπουλου. 
Ας μη ξεχνάμε ότι αυτή η εργασία του Λυκούργου Αγγελόπουλου πάνω στη σύγχρονη μουσική είχε – όπως προκύπτει από την σχετική έρευνα – απήχηση στο εξωτερικό, γι’ αυτό και έγιναν αρκετές συναυλίες με έργα σύγχρονης μουσικής, ήδη από τη δεκαετία του ’70. Κάτι που – δυστυχώς – δεν φαίνεται να έχει συνέχεια, κυρίως γιατί η Ελλάδα του καιρού μας επιμένει να αγνοεί αυτό το …πρεσβευτικό της πολιτιστικό χαρτί. 
Και εδώ αξίζει να σημειώσουμε την συνεργασία του Λυκούργου Αγγελόπουλου με την Έλλη Νικολαϊδου, στην χορωδία του Φεστιβάλ Αθηνών και κυρίως με τον σπουδαίο μαέστρο Γιάννη Μάντακα, σε έργα σύγχρονης μουσικής. Επιτρέψτε μου να πω ότι τέτοιες μουσικές συνυπάρξεις και στιγμές παρήλθαν ανεπιστρεπτί. Ήταν όλοι τους ανεπανάληπτοι. 
Δεν μπορώ να μη μνημονεύσω ένα συγκινητικό περιστατικό από τις πολλές συναυλίες που έδωσε ο Γιάννης Μάντακας μαζί με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο. 
Λέστερ 1976: «Τρεις Παίδες εν καμίνω» του Μιχάλη Αδάμη. Η κόρη του Γιάννη Μάντακα, Μαργαρίτα, ως τελετάρχης ανάβει τα κεριά. Και το αποτυπώνει σε ένα στιχούργημά της με τίτλο: Ο ΠΑΤΕΡΑΣ. 
Δώδεκα ετών 
Europa Cantat στην Αγγλία 
Μου ‘δωσε το ρόλο τελετάρχη, 
Ανάβω τα κεράκια. 
«Τρεις παίδες εν καμίνω» 
Ενώνω τη φωνή μου με τους άλλους. 


Θυμάμαι πάντα τον αείμνηστο μουσικολόγο Γιάννη Γ. Παπαϊωάννου στο μαθήματα που μας έκανε στο πλαίσιο του προγράμματος ΧΡΟΑΙ στο Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας, τη διετία 199-91, πόσο ενθουσιαζόταν με τα σύγχρονα έργα που ερμήνευε ο Λυκούργος Αγγελόπουλος. 
Και εδώ να πούμε ότι ο Λ. Αγγελόπουλος υπήρξε επί 8 χρόνια πρόεδρός του ΚΣΥΜΕ (2005-2013). Είναι νομίζω ο πρώτος και τελευταίος βυζαντινός που διηύθυνε ένα Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας. Διευθυντής του ΚΣΥΜΕ από την ίδρυσή του το 1979, μέχρι τον Μάϊο του 2004 υπήρξε ο Στέφανος Βασιλειάδης. 
Πρόεδροι διετέλεσαν, επίσης, ο Γιάννης Ξενάκης, ο Γιάννης Γ. Παπαϊωάννου, η Ζουζού Νικολούδη και ο Λυκούργος Αγγελόπουλος.  
Επιτρέψτε μου να τελειώσω με μια έννοια της Παράδοσης, όπως την διατυπώνει ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, και νομίζω ότι εκφράζει τόσο την λογική και στάση ζωής των συνθετών και ερμηνευτών που διήνυσαν και διανύουν την απόσταση από την βυζαντινή μουσική στη σύγχρονη, όσο και του Λυκούργου Αγγελόπουλου, ο οποίος αποτελεί πλέον κρίκο της παράδοσης. 
"Δεν υπάρχει διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε πεθαμένους και ζωντανούς: και αυτό είναι παράδοση. 
Έχομε πεθαμένους που κατευθύνουν τη ζωή μας, τη ζωή του σήμερα ή κάθε νιόκοπης γενιάς, όπως έχομε ζωντανούς που όσο περισσότερο φωνάζουν, τόσο περισσότερο βλέπομε πως είναι πρωθύστερα πεθαμένοι. Και κάθε νιόκοπη πάλι γενιά, κατευθύνει εκείνη τη ζωή της παράδοσης: και αυτό είναι παράδοση. Αν εσύ νιότη, δεν είσαι ζωντανή, τα έργα της παράδοσης σου μοιάζουν πεθαμένα. Από σένα εξαρτάται να είναι η παράδοση ζωντανή ή νεκρή. Κάθε νιόκοπη γενιά, αν δε φυσήξει στο κάρβουνο της παράδοσης να το κάνει να κοκκινίσει, κάλλιο να την κλαις. Είναι γενιά νεκρή και τα γεννήματά της κοιλάρφανα. Εσύ νιότη, αν είσαι αληθινά ζωντανή, κάνεις τα έργα της παράδοσης να μην πεθαίνουν. Με την ενδεχόμενη κάθε φορά δημιουργία ή προσθήκη σου. Εσύ συντηρείς την παράδοση και αυτή εσένα συντηρεί. Εσύ είσαι η παράδοση. Όλα είναι παράδοση, δηλαδή ζωή στην ανώτερη φάση της: ζωή και παράδοση ταυτόσημες." 
Σας ευχαριστώ!

Τετάρτη, 16 Μαΐου 2018

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ


Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος 

Αθήνα, Τετάρτη 16 Μαΐου 2018 

Σεβασμιώτατον Μητροπολίτην 
Πειραιώς και Φαλήρου 
κ.κ. Σεραφείμ

Δυστυχώς, Σεβασμιώτατε, δεν μπορώ - δεν έχω τις δυνάμεις - να ακολουθήσω το παράδειγμα σας και να προσφύγω στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπως με επιτυχία εσείς κάνετε, για την άσκοπη και εντελώς αθεολόγητη απόφασή σας να φέρετε την Κάρα του Αποστόλου Ανδρέου από την Πάτρα, για να «πλαισιώσει» την πανήγυρι του Ι. Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης της Μητροπολιτικής σας περιφερείας. 
Την ώρα, μάλιστα, που σύμφωνα με το πρόγραμμα του εορτασμού ο Άγιος Ανδρέας δεν θα είναι «δίπλα» - έστω – στον ισαπόστολο αυτοκράτορα, αλλά κάπου …παραπεταμένος, μιας και έχετε πολλές άλλες …εκπλήξεις! Τιμή στους σύγχρονους αγίους γέροντες, προσκύνημα αντιγράφου της Παναγίας Σουμελά, κ.α. άκρως λαϊκιστικά.  
Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι δεν έχετε ξεφύγει από την …μόδα της εποχής, ήτοι την αέναη περιφορά λειψάνων, η οποία λειτουργεί εν τέλει ως άλλοθι για την απουσία αληθινής πνευματικότητος του «πιστού» λαού. Η διαποίμανση εξαντλείται – φευ! – σε μια ατέρμονη λειψανολογία. 
Από σας περίμενα να σεβαστείτε την πατρινή παράδοση που μέχρι πρότινος δεν ήθελε την Κάρα του Αγίου να εξέρχεται ανά τας οδούς και ρύμας της Ελλαδικής επικράτειας. Από τον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο δεν έχω την ίδια απαίτηση, καθότι άσχετος με την πατρινή εκκλησιαστική παράδοση και ιστορία. 
Σας εύχομαι καλή πανήγυρι, αλλά να έχετε στο νου σας μήπως ο Απόστολος του Χριστού «αντιλαμβάνεται» την από μέρους σας χρησιμοποίησή του… 
Γιατί όπως έλεγε ο αείμνηστος π. Μιχαήλ Καρδαμάκης, η Εκκλησία δεν υπάρχει για να στολίζει τα πράγματα, αλλά για να οδυνάται γι’ αυτά. 

Μετά βαθυτάτου σεβασμού 
Φιλώ το χέρι σας 
Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΝΤ. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ: ΟΙ ΔΥΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΙ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ - ΣΜΕΜΑΝ ΚΑΙ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ

Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν εν μέσω του ζεύγους Σολζενίτσιν

Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Οι δύο Αλέξανδροι της Ρωσικής Διασποράς: π. Αλέξανδρος Σμέμαν – Αλεξάντρ Σολζενίτσιν 
Περιοδικό Στέπα, τεύχος 9, Άνοιξη 2018, σ. 285-289. 

Ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν γνώρισε τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν μέσω … ραδιοφώνου. Άκουγε τα κηρύγματά του από το Radio Liberty στην Αμερική – όταν πια ο Σολζενίτσιν ήταν εκεί αυτοεξόριστος – και αργότερα έγραψε: «Είχα μείνει κατάπληκτος με το πόσο αυθεντική και πόσο αληθινά σύγχρονη είναι η τέχνη του κηρύγματός του, μα και σε πόσο μεγάλο βαθμό είναι αναπτυγμένη…» (π. Αλέξανδρος Σμέμαν, Μικρό Συναξάρι, Εν πλω, 2008, σ. 73). 
Η σχέση των δύο Αλεξάνδρων, Σμέμαν και Σολζενίτσιν, εξελίχθηκε σε πολυχρόνια και ουσιαστική.
Ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν έγραψε κείμενα για τον Σολζενίτσιν (On Solzhenitsyn, Reflections on the Gulag Archipelago), αλλά αποτύπωσε σημαντικές πτυχές της φιλίας τους στο «Ημερολόγιό» του (μετ. Ιωσήφ Ροηλίδης, Ακρίτας, Αθήνα 2002). 
Οι μαρτυρίες του εκεί είναι σαφείς: 
Διαβάζει το Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ, σημειώνοντας εμφαντικά: «Βυθίζομαι ξανά στον εφιαλτικό κόσμο του Γκουλάγκ: η δύναμη, η έκταση, τα βαθιά νερά του ταλέντου του Σ. Κάθε σελίδα είναι συγκλονιστική. Η γλώσσα ακριβής, ευλύγιστη, πλούσια και μελωδική…» (σσ. 184-85). Ο π. Α.Σμέμαν, να σημειώσουμε, είχε εκπληκτική γνώση της Ρωσικής λογοτεχνίας και της Δυτικής, ιδιαίτερα της Γαλλικής. 
Συνομιλεί με τον Σολζενίτσιν, στον «Αγγελιαφόρο» των Παρισίων και δημοσιεύει στο Ημερολόγιό του απόσπασμα επιστολής αναγνώστη από τη Σοβιετική Ρωσία (έναν πολύ γνωστό συγγραφέα) προς τον εκδότη του περιοδικού. Ο αναγνώστης δεν διστάζει να …προτιμήσει τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν, θεωρώντας πως «η συνετή, ζωντανή, εκκλησιαστική θέση του, συμπληρώνει θαυμάσια και διορθώνει τις παθιασμένες εκκλήσεις του Σολζενίτσιν…». (σσ. 256-57). 
Ο Σολζενίτσιν είναι ο «εξορκιστής της Ρωσικής ψυχής» - κατά τον π. Α.Σ., αλλά αυτό δεν εμποδίζει τον π. Αλέξανδρο να διαλέγεται με τον Σολζενίτσιν «εν πνεύματι και αληθεία». 


Αλληλογραφεί με τον Σολζενίτσιν κι αυτή η αλληλογραφία έχει πολύ μεγάλη σημασία, γιατί τα ζητήματα που θίγονται υφίστανται ώς τις μέρες μας. Για παράδειγμα, η σχέση Ρωσίας και Δύσης, στη Σοβιετική εποχή, αλλά και σήμερα. 
Σε σχετικό γράμμα του ο Σολζενίτσιν παρακαλεί τον π. Α.Σ. να γράψει για τη Ρωσική ιστορία προκειμένου να «διορθωθεί η εικόνα που έχει ο κόσμος για τη Ρωσία». Κι εκείνος στο Ημερολόγιό του σημειώνει πως θα του έγραφε «σχετικά με: 
1. Την καταγωγή και το νόημα αυτού του αρνητικού Δυτικού Ρωσικού «μύθου». Η ενοχή γι’ αυτόν τον μύθο βαραίνει τους Ρώσους, τουλάχιστον για ένα μέρος του μύθου. Η Ρωσική ιστοριογραφία δημιουργεί «μύθους». Η ιστορία κάθε έθνους είναι τραγική. Έτσι, πρώτα απ’ όλα, χρειάζεται να διατυπώσουμε αυτή την τραγωδία, κ.λπ. 
2. Το νόημα αυτής της ασυγκράτητης ροπής του κόσμου προς την Αριστερά, παρά τα όποια Γκουλάγκ και παρά την ολοφάνερη αιματηρή συντριβή της αριστερίστικης εμπειρίας κυριολεκτικά παντού. Αιτία: η Δεξιά δεν διαθέτει όνειρο. Είναι μια απαισιοδοξία, μια δυσπιστία, ένα πάθος για τα κεκτημένα (status quo), και στην πραγματικότητα «είναι δύναμη και κέρδος» (σ. 274). 
Σαράντα χρόνια μετά, από τότε που γράφει τα παραπάνω ο π. Α.Σ. (1977), ίσως η «ασυγκράτητη ροπή του κόσμου» να είναι προς την άκρα δεξιά, ως την άλλη όψη του αυτού νομίσματος… 
Πάντως ο Ρωσικός «μύθος» - και στη μετασοβιετική εποχή - καλά κρατεί και η Ρωσία μάλλον δεν ενδιαφέρεται να «διορθώσει» την εικόνα που έχει ο κόσμος γι’ αυτήν. 
Ο π. Α.Σ. δίνει διαλέξεις για τον Σολζενίτσιν. Τον Φεβρουάριο του 1974 δίνει στην Καλιφόρνια επτά διαλέξεις για τον Σολζενίτσιν, ενώπιον πολυπληθούς ακροατηρίου, το οποίο αποτελούσαν κυρίως παλιοί Ρώσοι εμιγκρέδες. Ο ίδιος ο π. Α.Σ. σημειώνει χαρακτηριστικά: «Όλες αυτές οι μέρες είναι γεμάτες από ειδήσεις σχετικά με τον Σολζενίτσιν. Την Τρίτη στην Ουάσινγκτον, όπου πήγα για να μιλήσω στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο, σχετικά με τον Σολζενίτσιν, έμαθα για τη σύλληψή του, και την επόμενη μέρα, για την απέλασή του στην Ελβετία. Τη νύχτα τον είδα στην τηλεόραση να βγαίνει από το αεροπλάνο. Μια είναι η ευχή μου: να μπορέσει ο Σολζενίτσιν να παραμείνει αυτός που είναι, πράγμα λίγο δύσκολο στη Δύση» (σσ. 62-63). 
Ο π. Α.Σ. δεν τρέφει αυταπάτες. Ξέρει ότι το να είσαι εμιγκρές είναι μια κατάσταση πολύ πιο δύσκολη από το να παραμένεις στη χώρα σου. 


Στις 5 Απριλίου 1974 ο π. Α.Σ. λαμβάνει επιστολή από τον Σολζενίτσιν, με την οποία τον καλεί στην Ελβετία για να συζητήσουν πολλά και διάφορα. «Αλλά το σπουδαιότερο, θα ήθελα να εξομολογηθώ και να κοινωνήσω. Το ίδιο θέλει και ολόκληρη η οικογένειά μου», γράφει ο Σολζενίτσιν. 
Τον επόμενο μήνα, Μάιο του 1974, ο π. Α.Σ. σπεύδει προς συνάντησιν του Σολζενίτσιν στην Ελβετία. Τις μέρες που πέρασαν μαζί οι δύο Αλέξανδροι, τις κατέγραψε στο Ημερολόγιό του ο π. Α.Σ. στο «Τετράδιο της Ζυρίχης» (28 Μαϊου – 6 Ιουνίου 1974, σσ. 79-83). Οι δύο άνδρες μένουν στα βουνά της Ελβετίας, αφού ο Σολζενίτσιν εκεί «αναπαύεται». 
Οι συζητήσεις μακρές και εφ’ όλης της ύλης. Για προσωπικά θέματα, για οραματισμούς και βέβαια για τη Ρωσία. Εκεί, ο Σολζενίτσιν εκμυστηρεύεται αυτό που θα κάνει αργότερα. Θα ζήσει στον Καναδά και εκεί θα ιδρύσει «μια μικρή Ρωσία». 
Οι μέρες έχουν φοβερή ένταση για τον π. Α.Σ., ο οποίος σημειώνει μετά το τέλος της Ζυρίχης: «Για πρώτη φορά αισθάνομαι φόβο και αμφιβολία και μια αυξανόμενη λύπηση για τον Σ.», ενώ λίγες μέρες αργότερα και ευρισκόμενος στο Παρίσι, γράφει: «Αισθάνομαι πως στο Παρίσι υπάρχει ένας αυξανόμενος εκνευρισμός με τον Σ. Η εισβολή του στη ζωή μας δεν υπόσχεται τίποτε άλλο παρά ταλαιπωρία και διχογνωμίες». 
Ο π. Α.Σ. μιλάει για «εισβολή» του Σολζενίτσιν και είναι ακριβώς έτσι. Ο Σολζενίτσιν δεν απελάθηκε από τη Ρωσία. Μάλλον εισέβαλε στη Δύση και την καθόρισε πολλαπλώς, κυρίως σε σχέση με την αντίληψή της για τη Ρωσία. Η περίπτωσή του ήταν θυελλώδης και δεν μπορούσε παρά να προκαλέσει πολλούς και ποικίλους κραδασμούς σε ιδεολογικό επίπεδο. 
Στις 29 Απριλίου 1982 ο π. Α.Σ. σημειώνει στο Ημερολόγιό του: «Στο περιοδικό «L’ Express», άρθρο του Σολζενίτσιν. Πάντα το ίδιο θέμα: η Δύση δεν καταλαβαίνει τη Ρωσία, την ουσία του Κομμουνισμού, κ.λπ. Όλα πλησιάζουν την αλήθεια, αλλά δεν θα έχουν καμιά επίδραση. Επιπλέον, είναι και αντιπαραγωγικό. Γιατί; Επειδή, τα πάντα στο άρθρο διαποτίζονται από μια αντιπάθεια προς τη Δύση, την Αμερική, με μια απροκάλυπτη περιφρόνηση για οτιδήποτε το Δυτικό. Όσο για τη Ρωσία, υπαινίσσεται πως εκεί τα πάντα είναι σοβαρά, βαθιά, πραγματικά. Και στην εβδομηντάχρονη κυριαρχία των Μπολσεβίκων όλοι είναι ένοχοι, εκτός από τη Ρωσία και τους Ρώσους…» (σσ. 511-12). 
Στο ίδιο έργο θεατές… Τα περί αντιδυτικισμού που προσάπτει ο π. Α.Σ. στον Σολζενίτσιν, πριν από 40 σχεδόν χρόνια, ισχύουν στο ακέραιο και σήμερα. Όχι μόνο για τη Ρωσία, αλλά και για την Ελλάδα. Και γιατί όχι, ίσως για όλες τις Ορθόδοξες χώρες, που βλέπουν τη Δύση ως τον «διάβολο» που επιχειρεί αενάως την αλλοίωση του φρονήματός τους, όπως περίπου – φευ! – αντιστοίχως πιστεύουν και οι μουσουλμάνοι! Είναι καταπληκτικό ότι το επισημαίνει αυτό ο π. Α.Σ. όταν στις 17-10-1979 γράφει: «Ο Αγιατολάχ [Χομεϊνί της Περσίας] και ο Σολζενίτσιν μισούν βαθιά τον σχετικισμό, από τη στιγμή που θεωρούν το όραμά τους για τον κόσμο ως απόλυτο» (σ. 372). Ο π. Α.Σ. σημειώνει πως «αυτό το γενικό μίσος για την Αμερική είναι πραγματικά παράλογο» (σ. 388).


Ως κοσμοπολίτης και βαθιά ρεαλιστής ήξερε πολύ καλά τόσο τη Δύση, όσο και τον Σολζενίτσιν. Γι’ αυτό δεν συμμεριζόταν καθόλου τους Ρώσους και τους Δυτικούς κριτικούς του Σολζενίτσιν, που έβλεπαν στο έργο του έναν «τυφλό» εθνικισμό, αλλά δεν συμμεριζόταν και κάποιους από τους ενθουσιασμούς του Σολζενίτσιν, όπως τον (περαστικό) θαυμασμό του για τους Παλαιόπιστους. 
Η σχέση των δύο Αλέξανδρων περνάει από διάφορες φάσεις και διακυμάνσεις, κι αυτό είναι φυσιολογικό. Συναντιούνται συχνά στο καταπράσινο όρος Βέρμοντ των Η.Π.Α. όπου έμενε ο Σολζενίτσιν και ο π. Α.Σ. γράφει στις 14 Απριλίου 1980: «Οι εντάσεις, οι προφυλάξεις, οι θωρακίσεις έχουν εξαφανιστεί. Ο Σολζενίτσιν, απλός, φιλικός, «οικογενειακός». Απ’ αυτές τις μέρες παραμένει πολύ φως, καθώς και η αίσθηση της μεγαλοσύνης του» (σ. 413). 
Ένα χρόνο πριν, πάλι στο όρος Βέρμοντ, ο π. Α.Σ. προβληματίζεται γύρω από τη εργασία του Σολζενίτσιν πάνω σ’ ένα «μυθιστόρημα με θέση», όπου η «θέση» έχει να κάνει με τις απόψεις του συγγραφέα για τη Ρωσία: Για τα δεινά της ευθύνονται οι δυτικόφρονες και η Δύση, που βοήθησαν στην επικράτηση του Μπολσεβικισμού. Κι ακόμα οι Δυτικές ιδέες και αξίες («δικαιώματα», «ελευθερία», «δημοκρατία) δεν μπορούν να ταιριάξουν στη Ρωσία ούτε να εφαρμοστούν. Αυτό το τελευταίο επιβεβαιώνεται πανηγυρικά και στις μέρες μας, στη μετασοβιετική εποχή, όπου η καθεστωτική πρακτική (κομμουνιστική και τσαρική) καλά κρατεί! 
Ο π. Α.Σ. γράφει για τον Σολζενίτσιν: «Ο θησαυρός του είναι η Ρωσία και μόνον η Ρωσία, ο δικός μου είναι η Εκκλησία» (σ. 131), δίνοντας έτσι τον τόνο της διαφοράς τους. Άλλωστε σε αντιπαραθέσεις που ανακύπτουν γύρω από το πρόσωπο του Σολζενίτσιν, ο π. Α.Σ. ξεκαθαρίζει: «Θα υπερασπιστώ όσα έχω μάθει μέσα από τη δημιουργική του τέχνη, αλλά θα παραμείνω ελεύθερος από την ιδεολογία του, η οποία μου είναι αρκετά ξένη» (σ. 108). 
Κι αλλού γράφει: «Με το μυαλό μου και με τη λογική, συμφωνώ με πολλές από τις ιδέες του σχετικά με την Επανάσταση στη Ρωσία, αλλά δεν μπορώ να συμμεριστώ το πάθος του, επειδή δεν αγαπώ τη Ρωσία «περισσότερο από καθετί άλλο» (σ. 320). 
Η σχέση Σμέμαν και Σολζενίτσιν είναι εξαιρετικά σημαντική, αν και έχει διάρκεια μόλις δέκα χρόνων περίπου. Συναντιούνται για πρώτη φορά στη Ζυρίχη τον Μάιο του 1974 (η αρχική γνωριμία προσδιορίζεται στα 1971 μέσω επιστολών) και ο π. Αλέξανδρος πεθαίνει σύντομα, στα 1983. Φέτος, το 2018, συμπληρώνονται 35 χρόνια από την αναχώρησή του… 
Ο Σολζενίτσιν ζει πολύ περισσότερο. Ζει την πτώση του Κομμουνισμού, επιστρέφει θριαμβευτικά στη Ρωσία και πεθαίνει το 2008. Εικοσιπέντε χρόνια μετά τον Σμέμαν! Φέτος διπλή επέτειος για τον Σολζενίτσιν: 10 χρόνια από τον θάνατό του και 100 από τη γέννησή του. Γεννήθηκε το 1918, τρία χρόνια νωρίτερα από τον π. Αλέξανδρο Σμέμαν (1921). 
Ο Δεκέμβριος είναι κοινός μήνας: ο Σολζενίτσιν γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου, ο π. Αλέξανδρος εκοιμήθη στις 13 Δεκεμβρίου. 
Η σύντομη, χρονικά, σχέση τους, μάλλον είναι αντικείμενο διδακτορικής διατριβής. Εδώ εντοπίσαμε απλώς – σχεδόν επιγραμματικά – όψεις και πτυχές αυτής της πολυκύμαντης σχέσης. 
Η σύγχρονη διανόηση στη Ρωσία θα είχε πολλά να ωφεληθεί, αν έσκυβε με πραγματική διάθεση μαθητείας στην σχέση των δύο Αλέξανδρων. Γιατί ήσαν, αναμφίβολα, μοναδικοί.


Τρίτη, 15 Μαΐου 2018

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ ΕΝ ΣΩΤΗΡΙΩ ΕΤΕΙ 1998



Ο αείμνηστος Λυκούργος Αγγελόπουλος επί σειρά ετών συνέτασσε και κυκλοφορούσε το ετήσιο «Δελτίο» της «Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας». 
Στο τέλος κάθε καλλιτεχνικής χρονιάς συγκέντρωνε το υλικό από τις ανά τον κόσμο συναυλίες και εκδηλώσεις της ΕΛΒΥΧ και τις αποτύπωνε συνοπτικά σε ένα δελτάριο, το οποίο έστελνε στους φίλους και γνωστούς μαζί με τις εόρτιες ευχές για το νέο έτος. 
Δημοσιεύουμε στη συνέχεια το δελτίο του έτους 1998. Είκοσι χρόνια πριν… Μια πλούσια χρονιά για την ΕΛΒΥΧ τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Με πολλές πρωτότυπες παραγωγές και κυκλοφορίες δίσκων και βιβλίων. 
Στο δελτίο βλέπουμε φωτογραφικό υλικό, κριτικές, αναφορές στον τύπο για την δραστηριότητα της χορωδίας, αλλά και αφισέτες για διάφορες εκδηλώσεις. 
Παραθέτουμε το τετρασέλιδο του 1998, μνημονεύοντας εποχές που πέρασαν ανεπιστρεπτί. 
Π.Α.Α.

Δευτέρα, 14 Μαΐου 2018

ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ: ΑΝΝΑ ΦΙΡΛΙΝΓΚ


Γιώργος Κοζίας
ΑΝΝΑ ΦΙΡΛΙΝΓΚ 
Ω θάνατοι σε δόσεις, ω έμποροι μικροί, 
η Άννα Φίρλινγκ θα πληρώσει. 

Μόνη, ξυπόλητη, 
σέρνει το άδειο καρότσι της 
στα γυμνά πεδία της ατέλειωτης σφαγής, 
γόνιμη σαν μαγιάτικη βροχή, 
ευλογημένη ως μάννα εξ ουρανού. 

Η Άννα Φίρλινγκ θα πληρώσει. 
Θα αγοράσει την ταπεινή ζωή 
με το ακριβότερο νόμισμα 
για τις χαρές που δεν ήρθαν ποτέ, 
για τα γκρεμισμένα όνειρα. 

Η Άννα Φίρλινγκ θα εξοφλήσει, 
με το μαύρο γάλα των παιδιών της. 
Ω θάνατοι σε δόσεις, ω έμποροι μικροί, 
μιλώ σε έναν καινούργιο κόσμο, 
χωρίς ζωή καταραμένη, 
χωρίς Τετάρτη των τεφρών, 
χωρίς επιούσιο ταπεινωτικό, 
χωρίς τοτέμ, 
χωρίς λυγμό, 
χωρίς μαστίγιο και σταυρό, 
χωρίς θεό-αφεντικό. 
Κουράγιο, Άννα, το μέλλον έχει ήδη ξεκινήσει. 
* Πολεμώντας υπό σκιάν...Ελεγεία και σάτιρες, Γιώργος Κοζίας, Περισπωμένη, 2017 
Φωτό: Άννα Μανιάνι, Mamma Roma (1962)

ΜΑΡΚΕΛΛΟΣ ΧΡΥΣΙΚΟΠΟΥΛΟΣ: ΜΠΑ-ΡΟΚ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΖΩΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Το πρώτο μου κείμενο για τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο το έγραψα εδώ, στην Ιδιωτική Οδό, πριν σχεδόν δέκα χρόνια. 
Προχθές, σαν τον έβλεπα στο πόντιουμ να διευθύνει την δική του "Βασίλισσα των Ξωτικών" στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής, με πλέρια τη "χαρά του μπαροκόσκυλου" (δική του έκφραση), θυμήθηκα την πρώτη προσωπογραφία για τον Μάρκελλο. Έγραφα: 
"Ο φίλος μου Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, γιός του Στάθη Χρυσικόπουλου και της Έρσης Σωτηροπούλου, είναι από τα νέα πρόσωπα της μυθολογίας μου.
Δεινός τσεμπαλίστας – χωρίς υπερβολή – έχει συμβάλλει καθοριστικά τα τελευταία χρόνια στην ανάδειξη της μουσικής μπαρόκ στην Ελλάδα. Είτε με το σύνολό του Latinitas Νostra, είτε με τις σπουδαίες συνεργασίες του με τον μαέστρο Γιώργο Πέτρου και την Ορχήστρα Πατρών, είτε με πολλές άλλες ευκαιρίες που δεν είναι δυνατόν να απαριθμήσω εδώ. Είναι και δάσκαλος. Διδάσκει στο Δημοτικό Ωδείο Πατρών και σε διάφορα σεμινάρια για την μπαρόκ μουσική ανά την Ελλάδα. Και μ’ αρέσει γιατί είναι αυστηρός δάσκαλος, παρ’ ότι νέος στην ηλικία. Ζητάει απ’ τους μαθητές του το μέγιστο, χωρίς να τους χαρίζεται στο παραμικρό.

Έχω συμμετάσχει, ως ακροατής, σε πολλές συναυλίες του. Μια φορά στη Ρόδο, το 2006, συμπράξαμε κιόλας σε μια …εναλλακτική συναυλία. Εκείνος με το σύνολό του κι εγώ με τον Λυκούργο Αγγελόπουλο.
Πάντα και παντού με το ίδιο πάθος. Μουσικός ως το μεδούλι, στάζει μουσική από παντού. Πάντα βάζει στόχους υψηλότατους. Και οι απαιτήσεις από τον εαυτό του… παράλογες! Επ’ ουδενί θέλει να προδώσει την ερωμένη του. Θα ήταν σα να απατούσε τον εαυτό του.
Αλλά, πέρα από αληθινός μουσικός είναι κι ένας απίθανος τύπος! Ουσιαστικά ανατρεπτικός, αρέσκεται στο περιθώριο – εξ’ ου και με πήγε προ καιρού σ’ ένα αραβικό καφενείο στο Βοτανικό για τάβλι! – στα όμορφα κορίτσια, στην ταχύτητα της μηχανής του, στα βιβλία περί μυστικισμού. Είναι συλλέκτης σπάνιων βιβλίων, φωτό και κάθε τι που ενέχει ανατρεπτικότητα.
Όταν κάποτε διάβασε στην Ιδιωτική Οδό σχόλια αναγνωστών εναντίον μου, μού είπε ότι με ζηλεύει και θα ήθελε να μου μοιάσει!!
Έλα όμως που κι εγώ το ίδιο λέω για κείνον! Να μπορούσα να παίξω ένα lamento του Μοντεβέρντι ή έναν από τους …τζαζ μπαρόκ αυτοσχεδιασμούς του."


Τώρα ο Μάρκελλος μεγάλωσε...
Κι εγώ μαζί του...
Μα πιστεύω πως παραμένουμε κι οι δυο - κατά το δυνατόν - ανατρεπτικοί κι ελεύθεροι. 
Ο Μάρκελλος λόγω του μεγάλου ταλέντου και της εξαιρετικής δουλειάς του είναι - κατ' ανάγκην - και συστημικός. Δεν μπορεί να μη συμπράξει με τους επίσημους φορείς, που μπορούν και να αναδείξουν τη δουλειά του. 
Παραμένει, όμως, πάντα ένας μποέμ, που θα ήθελε να ζει στους περιθωριακούς της Νέας Υόρκης, μα θα κατοικούσε στην Μαγιόρκα ή το Μόντε Κάρλο.
Μάρκελλος Χρυσικόπουλος, λοιπόν, για παθιασμένο μπαρόκ νυν και αιέν! 


Κυριακή, 13 Μαΐου 2018

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΤΑΣ: ΡΩΣΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ


Δημήτρης Μπαλτᾶς 
Ρωσική θρησκευτική φιλοσοφία
Ἐκπρόσωποι καί ζητήματα 
Ὁμιλία στό Πολιτιστικό Κέντρο Νέας Ἰωνίας Βόλου, στίς 12 Μαΐου 2018



ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ ΚΑΙ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΑΝ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ


Μια ξεχωριστή βραδιά την Δευτέρα 14 Μαΐου 2018, στις 9.30μ.μ. στον Πολυχώρο Πολιτισμού & Εκπαίδευσης "Πόλις" (Μαρίνου Αντύπα 62-66) στο Ηράκλειο Αττικής. 
"Τραγούδια από τον Κινηματογράφο και το Θέατρο που έμειναν στο χρόνο". 
Ο Πλάτων Ανδριτσάκης στην κιθάρα, η Δάφνη Πανουργιά στο τραγούδι και ο Στέλιος Ταχιάτης στο βιολοντσέλο, θα ερμηνεύσουν μουσικές και τραγούδια των: Μάνου Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Ελένης Καραϊνδρου, Νίκου Κυπουργού, Πλάτωνα Ανδριτσάκη, Kurt Weill και Nicola Piovani. 
Μουσικές γραμμένες για το σινεμά, τραγούδια γνωστά και λιγότερο γνωστά που "έντυσαν" ταινίες και παραστάσεις. 

Σάββατο, 12 Μαΐου 2018

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ: Ο ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ - ΕΝΑΣ ΠΟΛΥ ΑΥΣΤΗΡΟΣ ΦΙΛΟΣ


Ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Νίκο Γκάτσο. 
Ο Γκάτσος για τον Χατζιδάκι ήταν "ένας μεγάλος δάσκαλος". "Μου έδωσε πολλά μαθήματα", σημειώνει ο Χατζιδάκις. 
Ένα από αυτά: 
"Περί ήθους το 1960: Μη λογοδοτείς στην Εξουσία. Θα χάσεις το ταλέντο σου. Μόνο αγνοώντας την θα 'χεις τη δύναμη να είσαι ισχυρός χωρίς αυτήν, και με δικό σου πρόσωπο. Το ανθρώπινο...". 
Αποκαλυπτικά τα όσα λέει ο Χατζιδάκις για τον Γκάτσο σε μια συνομιλία με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο για το τεύχος Νο. 52 του περιοδικού η λέξη (Φεβρουάριος 1986).
Το κείμενο, με τίτλο: "Ο Νίκος Γκάτσος - ένας πολύ αυστηρός φίλος", αναδημοσιεύθηκε στο βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι", που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις "Ίκαρος" το 1988. Πέρασαν κιόλας 30 χρόνια...
Από αυτή την έκδοση το παραθέτουμε στη συνέχεια. 

Related Posts with Thumbnails